CÓRCEGA EN LOS TEXTOS LATINOS ANTIGUOS

Clarissimae insulae: in mari nostro duodecim:

Sicilia, Sardinia, Crete, Cypros, Euboea, Lesbos, Rho-

dos, duae Baleares, Ebusus, Corsica, Gades; in Oceano:

ad orientem Taprobane, ad occidentem Brittani<c>a,

ad septentrionem Thyle, ad meridiem Insulae Fortu-

natae; praeter has in Aegaeo mari Cyclades undecim:

Delos, Gyaros, Myconos, Andros, Paros, [OI]earos,

Tenos, Cythnos, Melos, Naxos, Donusa; praeter has

Sporades innumerabiles, ceterum celeberrimae Aegina,

Salamina, Coos, Chios, Lemnos, Samothracia; in Ionio:

Echinades, Strophades, Ithace, Cephalenia, Zacynthos;

in Adriatico Crateae circiter mille; in Siculo Aeoliae

octo; in Gallico Stoechades tres; in Syrtibus Cercina

et Menix [quae] et Girba.

Ampelius Lucius Liber Memorialis 6,12

erat absolutus. Subscripserunt Triario in Scaurum L. Ma-

rius L. f., <M> et Q. Pacuvii fratres cognomine Claudi. Qui

inquisitionis in Sardiniam itemque in Corsicam insulas dies

tricenos acceperunt neque profecti sunt ad inquirendum:

Asconius Pedianus Pro Scauro 17,8

et flumina et fontes. itaque et Fontis delubrum Masso

ex Corsica dedicavit, et in augurum precatione Tibe-

rinum Spinonem Anemonem Nodinum alia propinquo-

rum fluminum nomina videmus. Ergo hoc aut in in-

CICERO De natura deorum 3,52

nunc vocatur Etruria. At Sin-

nius Capito ait, Ti. Gracchum

consulem, collegam P. Valeri Fal-

tonis, Sardiniam Corsicamque sub-

egisse, nec praedae quicquam aliud

quam mancipia captum, quorum vilis-

sima multitudo fuerit.

Pompeius Festus De verborum significatione 332

Lucio Cornelio Scipione <consule>, cum iam Sici-

lia suburbana esset populi Romani provincia, serpente

latius bello Sardiniam adnexamque Corsicam transit.

Olbiae hic, ibi Aleriae urbis excidio incolas terruit,

adeoque omni terra et mari Poenos repurgavit, ut iam

victoriae nihil nisi Africa ipsa restaret.

Annius Florus Ep. Bell. Omn. Ant.1,18

Cyrna, Corsica. Anser poeta fuit, qui Antonio

laudes scribebat. 'Si valeam scribsisse' nemo dicit, sed si valeam

scribere, et meminere non meminisse. Insani, magni,

sicut 'insanam vatem'.

Fragmenta Bobiensia 543

centum. Tenedos insula contra Ilium, circuitu stadia &7mcc&. Corsica,

ager pessimus, circuitu stadia MCXX

Cyclades insulae sunt

Hyginius Fabulae 276,5

mullus erit domini, quem misit Corsica uel quem

Tauromenitanae rupes, quando omne peractum est

et iam defecit nostrum mare, dum gula saeuit,

retibus adsiduis penitus scrutante macello

proxima, nec patimur Tyrrhenum crescere piscem.

Iuvenalis Sat. 5, 92-97

dum haec geruntur in Italia, Cn. Seruilius Geminus consul

cum classe <centum uiginti> nauium circumuectus Sardiniae

et Corsicae oram, et obsidibus utrimque acceptis in Africam

transmisit et, priusquam in continentem escensiones faceret,

Menige insula uastata et ab incolentibus Cercinam, ne et

ipsorum ureretur diripereturque ager, decem talentis argenti

acceptis ad litora Africae accessit copiasque exposuit. Inde

LIV. Ab Urbe Condita 22,31,3

in metum ingentem adduxit. Populonium inde cum per-

uenisset stetissetque ibi dum reliquum tempestatis exsaeuiret,

Iluam insulam et ab Ilua Corsicam, a Corsica in Sardiniam

traiecit. ibi superantem Insanos montes multo et saeuior

LIV. Ab Urbe condita 30,39,2

sincera fide in pace Ligures esse. pax in Liguribus

fuit. in Corsica pugnatum cum Corsis: ad duo milia

eorum M. Pinarius praetor in acie occidit. qua clade

compulsi obsides dederunt et cerae centum milia pondo.

LIV. Ab Urbe condita 40,34,12

M. Atilio praetori pro-

uincia Sardinia obuenerat; sed cum legione noua, quam

consules conscripserant, quinque milibus peditum, tre-

centis equitibus in Corsicam iussus est transire. Dum

LIV. Ab Urbe condita 41, 21,2

berent et ducentos equites. ad hoc mille et quingenti

pedites Romani cum centum equitibus scribi iussi, cum

quibus praetor, cui Sardinia obtigisset, in Corsicam

transgressus bellum gereret; interim M. Atilius, uetus

praetor, prouinciam obtineret Sardiniam. Praetores

LIV. Ab Urbe condita 42,1,5

in prouinciis eo anno haec [2acta]2. C. Cicereius

praetor in Corsica signis conlatis pugnauit; septem

milia Corsorum caesa, capti amplius mille et septin-

genti. uouerat in ea pugna praetor aedem Iunoni Mone-

tae. pax deinde data petentibus Corsis, et exacta cerae

ducenta milia pondo. ex Corsica subacta Cicereius in

Sardiniam transmisit. et in Liguribus in agro Statellati

LIV. Ab Urbe condita 42,7,3

priusquam proficiscerentur consules, C. Ci-

cereio, <praetori> prioris anni, ad aedem Bellonae senatus

datus est. is expositis, quas in Corsica res gessisset,

postulatoque frustra triumpho, in monte Albano, quod

iam in morem uenerat, ut sine publica auctoritate fieret,

triumphauit. rogationem Marciam de Liguribus magno

LIV. Ab Urbe condita 42,21,8

L. Cornelius consul in Sardinia et Corsica contra Sar-

dos et Corsos et Hannonem, Poenorum ducem, feliciter

pugnavit. Atilius Calatinus cos. cum in locum a Poenis

LIVIUS Perioch. 17,11

totque minore solo tamen emergentia ponto

litora, inaequalis Cycladas Delonque Rhodonque

Aulidaque et Tenedon vicinaque Corsica terris

litora Sardiniae primumque intrantis in orbem

Oceani victricem Ebusum et Balearica rura,

innumeri surgunt scopuli montesque per altum.

MANILIUS Astron. 4,635-42

Audet facundo qui carmina mittere Nervae,

Pallida donabit glaucina, Cosme, tibi,

Paestano violas et cana ligustra colono,

Hyblaeis apibus Corsica mella dabit:

MARTALIS 9. 26, 1-5

Vivida cum poscas epigrammata, mortua ponis

Lemmata. Quid fieri, Caeciliane, potest?

Mella iubes Hyblaea tibi vel Hymettia nasci,

Et thyma Cecropiae Corsica ponis api!

Corsica terre

MARTIALIS Ep. 11,43

Sinonia, Palmaria Italico lateri citra Tiberina ostia <ad>iacent. ultra

aliquot sunt parvae Dianium, Igilium, Carbania, Urgo, Ilva, Capraria,

duae grandes fretoque divisae, quarum Corsica Etrusco litori propior,

inter latera tenuis et longa, praeterquam ubi Aleria et Mariana coloniae

sunt a barbaris colitur: Sardinia Africum pelagus adtingens, nisi quod

in occidentem quam in orientem angustius spectat, par et quadrata

undique et nusquam non aliquanto spatiosior quam ubi longissima est

Corsica, ceterum fertilis et soli quam caeli melioris, atque ut fecunda

ita paene pestilens. in ea populorum antiquissimi sunt Ilienses, urbium

MELA Chor. 2,124

melle sub infami Corsica misit apis.

at tamquam minio penitus medicata rubebas_

OVIDIUS Amores 1, 11-12

Tiberis, Roma

insularum LXIIII, in his

Baliarium

Corsicae

Sardiniae

Siciliae

PLIN. Hist. Nat 1,3

In Ligustico mari est Corsica, quam Graeci

Cyrnon appellavere, sed Tusco propior, a septentrione in

meridiem proiecta, longa passuum <CL>, lata maiore ex parte

<L>, circuitu <CCCXXV>. abest a Vadis Volaterranis <LXII>,

civitates habet XXXII et colonias Marianam, a C. Mario

deductam, Aleriam, a dictatore Sulla. citra est Oglasa,

intra vero, et <LX> p. a Corsica, Plana[2s]2ia a specie dicta,

aequalis freto ideoque navigiis fallax. amplior Vrgo et

PLIN. Hist. Nat. 3,80

vere, sed a figlinis doliorum. inter Pausilypum et [2N]2ea-

polim Megaris, mox a Surrento <VIII> distantes Tiberi prin-

cipis arce nobiles Capreae circuitu X<I> M, Leucothea

extraque conspectum pelagus Africum attingens Sardinia,

minus VIII p. a Corsicae extremis, etiamnum angustias eas

artantibus insulis parvis, quae Cuniculariae appellantur,

itemque Phintonis et Fossae, a quibus fretum ipsum Taphros

nominatur.

PLIN. Hist. Nat. 3,84

Quinto continentur segmento ab introitu Caspii maris

Bactri, Hiberia, Armenia, Mysia, Phrygia, Hellespontus,

Troas, Tenedus, Abydos, Scepsis, Ilium, Ida mons, Cyzicum,

Lampsacum, Sinope, Amisum, Heraclea in Ponto, Paphla-

gonia, Lemnus, Imbrus, Thasus, Cassandria, Thessalia,

Macedonia, Larisa, Amphipolis, Thessalonice, Pella, Edesus,

Beroea, Pharsalia, Carystum, Euboea Boeotum, Chalcis,

Delphi, Acarnania, Aetolia, Apollonia, Brundisium, Taren-

tum, Thurii, Locri, Regium, Lucani, Neapolis, Puteoli,

Tuscum mare, Corsica, Baliares, Hispania media. gnomoni

septem pedes, umbris sex. magnitudo diei summa horarum

aequinoctialium XV.

PLIN. Hist. Nat. 6,217

Est in Hispania, sed maxime Corsica, non absimile

pecori genus musmonum, caprino villo quam pecoris velleri

propius, quorum e genere et ovibus natos prisci umbros

vocaverunt. infirmissimum pecori caput, quam ob rem aver-

PLIN. Hist. Nat. 8, 199

e nigro rufis. notatum antiquis, nullum genus laurus in

Corsica fuisse, quod nunc satum et ibi provenit.

PLIN. Hist. Nat. 15,133

parietum, virens semper ac tonsile. buxus Pyrenaeis ac

Cytoriis montibus plurima et Berecyntio tractu, crassissima

in Corsica, flore non spernendo, quae causa amaritudinis

mellis. semen cunctis animantibus invisum. nec in Olympo

PLIN. Hist. Nat. 16,71

Est per se gentium quoque in his differentia. Alpi-

bus Appenninoque laudatissimae, in Gallia Iuribus ac monte

Vosego, in Corsica, Bithynia, Ponto, Macedonia. Deterior

PLIN. Hist. Nat. 16, 197

post has Corsica, quoniam ex buxo fit, habere quan<d>am

vim medicaminis putatur. Punica fit hoc modo: ventilatur

PLIN. Hist. Nat. 21, 84

Maculas in facie oesypum cum melle Corsico,

quod asperrimum habetur, extenuat, item scobem cutis

in facie cum rosaceo inpositum vellere (quidam et

butyrum addunt), si vero vitiligines sint, fel caninum

prius acu conpunctas, liventia et suggillata pulmones arie-

tum pecudumque in tenues consecti membranas calidi in-

positi vel columbinum fimum. cutem in facie custodit

PLIN. Hist. Nat. 30,29

turbido callaino. ferunt plures coniunctas semper in-

veniri. (Catochitis Corsicae lapis est, ceteris maior et

magis mirabilis, si vera traduntur, inpositam manum veluti

cummi retinens.) Catoptritis in Cappadocia provenit

PLIN. Hist. Nat. 37,152

in oriente frontalia ac pro phaleris pensilia facerent. et

alias omnes gemmae mellis decoctu nitescunt, praecipue

Corsici in omni alio usu acrimonia abhorrentis. Quae

PLIN. Hist. Nat. 37,195

Corsicum et Sardum mel pessimi saporis est.

Coment in Hor. Artem 387

melius latebam procul ab inuidiae malis

remotus inter Corsici rupes maris,

ubi liber animus et sui iuris mihi

semper uacabat studia recolenti mea.

OCTAVIA 381-5

litora litoribvs contraria& aut quia in foedere cautum fuit,

ut neque Romani ad litora Carthaginiensium accederent, neque Car-

thaginienses ad litora Romanorum: aut potest propter bella navalia

accipi inter Romanos et Afros gesta. flvctibvs vndas inprecor

post et propter illud quod in foederibus similiter cautum est, ut

Corsica esset media inter Romanos et Carthaginienses.

SERVIUS Com. in Aeneida 4,629

phorciqve exercitvs omnis di qui sub Phorco agunt.

hic autem Phorcus dicitur Thoosae nymphae et Neptuni filius. ut

autem Varro dicit, rex fuit Corsicae et Sardiniae: qui cum ab

Atlante rege navali certamine cum magna exercitus parte fuisset

victus et obrutus, finxerunt socii eius eum in deum marinum esse

conversum.

SERVIUS Com. in Aeneida 5, 824

tvm primvm bello hoc loco puerum ideo poeta fecit armari,

quia legit in historia pueros de bellis gloriam reportasse: filium Marci

Drusi annorum sedecim; Crispini filium Crispinum in Corsica, cum

fugeret exercitus Spurii Carvilii consulis, bellum restituisse; apud Soram

bello Italico ab Herennio puerum in aciem eductum, a quo hostem

occisum spoliatumque; Lucii Tarquinii filium, quem ob hoc pater aurea

bulla praetextaque donavit.

SERVIUS Com. in Aeneida 5, 587

mater Aricia misit". quidam Populoniam post XII. populos in Etru-

ria constitutos populum ex insula Corsica in Italiam venisse et con-

didisse dicunt: alii Populoniam Volaterranorum coloniam tradunt. alii

Volaterranos Corsis eripuisse Populoniam dicunt.

SERVIUS Com. in Aeneida 10,172

sic tva cyrneas fvgiant e. t. taxus venenata arbor est,

quae abundat in Corsica: haec autem insula graece Cyrnos dicitur

SERVIUS Com. In Bucolicon 9,30

dvlcia mella non est superfluum epitheton; nam ideo

ait 'dulcia', quia sunt etiam amara, ut Corsicana, sicut in bucolicis

diximus.

SERVIUS Com. In Georgicon 4, 101

Corsicam ac Sardiniam ceterasque proximi maris

insulas fama victricis classis in partibus Othonis tenuit. sed

Corsicam prope adflixit Decumi Pacarii procuratoris temeri-

tas, tanta mole belli nihil in summam profutura, ipsi exitiosa.

namque Othonis odio iuvare Vitellium Corsorum viribus sta-

tuit, inani auxilio etiam si provenisset. vocatis principibus

TACITUS Historiae 2, 16